Το μνημόνιο της Γερμανίας και η εισβολή του 1923

cuno-ebertτου Φ. Κόλλια
Κάποτε η Γερμανία είχε βρεθεί στην… άλλη πλευρά του φράχτη. Έχοντας χρεοκοπήσει μετά τον Α’ Παγκόσμιο, επιχειρούσε να πείσει τους νικητές ότι θα τηρούσε τις υποχρεώσεις της για τις πληρωμές ενώ παράλληλα διεκδικούσε διευκολύνσεις στην εξόφληση των χρεών.
Τέτοιες γιορτινές ημέρες του 1923 οι Γαλλικές και Βελγικές στρατιωτικές δυνάμεις καταλάμβαναν ολόκληρη την κοιλάδα του Ρουρ σε ένδειξη δυσαρέσκειας για τη μη τήρηση των συμφωνηθέντων στη Συνθήκη των Βερσαλλιών από τη Γερμανία, για αποζημιώσεις σε χρήμα και είδος. Οι Γερμανοί (φωτ. ο τότε Καγκελάριος Wilhelm Carl Josef Cuno με τον πρόεδρο της Γερμανίας Friedrich Ebert) δεν τηρούσαν το δικό τους μνημόνιο, όπως είχε αποφανθεί η τρόικα της Επιτροπής Αποζημιώσεων, δηλαδή τα τρία από τα τέσσερα μέλη (Γαλλία, Βέλγιο και Ιταλία έναντι της διαλλακτικότερης Βρετανίας). Δύναμη περίπου 6.000 ανδρών είχε καταλάβει μέχρι τις 16 Ιανουαρίου 1923 την καρδιά της γερμανικής βιομηχανίας, στην οποία βρίσκονταν το 72% των αποθεμάτων άνθρακα, το 53% της παραγωγής χάλυβα και το 54% της παραγωγής χυτοσιδήρου. Οι Γερμανοί πληροφορήθηκαν πως η στρατιωτική δύναμη είχε κληθεί για να προστατεύσει μια επιτροπή 70 μελών από Γάλλους και Βέλγους μηχανικούς (και δύο Ιταλούς…). Συνέχεια

Mικρασιάτες πρόσφυγες του 1922 στη Συρία

istoria1-thumb-large

Ελληνες πρόσφυγες στο Χαλέπι της Συρίας το 1923 (Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου, εντοπίστηκε από τον δημοσιογράφο των «Irish Times» Μακόν Ουλάντ).

του Βλάση Αγτζίδη*

Μία από τις πλέον άγνωστες πλευρές της Μικρασιατικής Καταστροφής είναι το πέρασμα των Ελλήνων προσφύγων από τη Συρία, η παραμονή τους εκεί και η επιβίωσή τους χάρις στη βοήθεια που τους παρείχε ο ντόπιος πληθυσμός. Υπολογίζεται ότι ένας αριθμός 17.000 προσφύγων από τα βόρεια και νότια παράλια της Μικράς Ασίας βρέθηκε στην περιοχή της Συρίας μετά το τέλος της Μικρασιατικής τραγωδίας. H πλευρά αυτή της μικρασιατικής προσφυγιάς έγινε γνωστή ευρύτερα πριν από μερικά χρόνια με την έκδοση του βιβλίου-μπεστ σέλερ «Not even my name» της Thea Halo στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Halo περιγράφει τη δραματική πορεία της εκτοπισμένης μητέρας της Ευθυμίας Βαρυθιμιάδου, που από τον Άγιο Αντώνιο των Κοτυώρων του Πόντου θα βρεθεί στο Χαλέπι, όπου θα την παντρέψουν με έναν Ασσύριο και τελικά θα βρεθεί μετανάστρια στις ΗΠΑ ως Sano Halo.

Συνέχεια

Για τη γενοκτονία των Ποντίων: Iστορική επιστήμη, Iστορική μνήμη και Πολιτική

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ

 

 

 

 

 

 

της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη**

Θέμα αυτού του άρθρου δεν είναι οι εντάσεις που προκάλεσε η δήλωση με την οποία ο υπουργός Παιδείας κ. Φίλης επανέλαβε την άποψή του περί εθνοκαθάρσεως των Ποντίων, αλλά το επιχείρημα της επιστημονικότητας που επικαλέστηκε για την υποστήριξή της. Το θέμα της επιστημονικότητας απόψεων που άπτονται της ιστορικής μνήμης αξίζει να μας απασχολεί, γιατί ακόμη και αν, υπό την πίεση των αντιδράσεων της κοινής γνώμης, αποσύρονται προς στιγμήν, μπορούν και αξιώνουν την ισχύ τους, ενώ, την ίδια στιγμή, η κοινή γνώμη ελέγχεται ως υπερασπιζόμενη μύθους που ναι μεν εκφράζουν επώδυνες ιστορικές εμπειρίες, αλλά είναι άσχετοι με τα πορίσματα της ιστορικής έρευνας.
Το ζήτημα, επομένως, πότε και υπό ποιους όρους μια ιστορική άποψη είναι επιστημονική έχει τη σημασία του, αφού ο ρόλος της ιστορικής επιστήμης δεν είναι να κατασκευάζει μυθεύματα ή ιδεολογήματα, αλλά να περιορίζει την παρέμβασή τους όχι μόνο στην έρευνα αλλά και στον επηρεασμό της κοινής γνώμης, όταν μάλιστα η τελευταία παρεμποδίζει τη χάραξη μιας φωτισμένης και επωφελούς για την κοινωνία πολιτικής. Το ζήτημα της επιστημονικότητας των ιστορικών απόψεων, αν και καθαρά επιστημολογικό, έχει σχέση με την πολιτική διαχείριση της ιστορικής μνήμης, πράγμα που γνωρίζουν οι πολιτικοί, αρκεί να διαθέτουν ευρύτερη μόρφωση, βαθύτερη παιδεία και στέρεη πολιτική

Συνέχεια

Έγκλημα κατά της ανθρωπότητας

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Η ώρα της καταστροφής. «Γιατί κάψαμε τη Σμύρνη; Γιατί φοβηθήκαμε ότι αν έμεναν τα κτίρια στη θέση τους, δεν θα μπορούσαμε να απαλλαγούμε από τις μειονότητες» γράφει ο Falih Rifki Atay, επιφανής Τούρκος δημοσιογράφος που ανήκε στο στενό περιβάλλον του Μουσταφά Κεμάλ

του Βλάση Αγτζίδη*

Ο Βρετανός ιστορικός Giles Milton θεωρεί ότι η Σμύρνη ήταν μια «κοσμοπολίτικη ελληνική πόλη» και ότι η καταστροφή της «είναι από τις στιγμές που άλλαξαν τον ρουν της Ιστορίας της Ελλάδας, αλλά ήταν εξίσου σημαντική και για τη Δύση». Ξαφνιάζεται επίσης για το γεγονός ότι «οι Ευρωπαίοι δεν διδάσκονται στα σχολεία τους την Ιστορία της Μικράς Ασίας» και θεωρεί ότι είναι «άδικο να έχει παραλειφθεί τόσο σημαντικό κεφάλαιο από τη διδασκαλία». Τονίζει επίσης ότι «στη Μικρά Ασία είχαμε μια γενοκτονία, εθνική εκκαθάριση, τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμού, ανάμειξη πολλών κυβερνήσεων». Αυτό όμως που είναι αυτονόητο για τον Milton δεν είναι αυτονόητο στον τρόπο που ο σύγχρονος ελληνισμός βλέπει εκείνα τα γεγονότα. Η καταστροφή της Σμύρνης, η σφαγή των Ελλήνων και των Αρμενίων των ιωνικών παραλίων τον Σεπτέμβριο

Συνέχεια

Winston Churchill και Κύπρος: Ένα άγνωστο κείμενο του 1907…

ΑΓΓΛΙΑ ΚΥΠΡΟΣ 1907του Πέτρου Στ. Μακρή-Στάϊκου 

Ύστερα από μυστικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε δύο Αυτοκρατορίες, την Βρετανική καιτην Τουρκική, στις 4 Ιουνίου του 1878 υπογράφεται στην Κωνσταντινούπολη η λεγόμενη Συνθήκη της Κύπρου. Το κείμενό της αποτελείται από δύο άρθρα, θα συμπληρωθεί δε στις 4 Ιουλίου με ένα παράρτημα έξη άρθρων. Η Συνθήκη αφορά την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών έναντι της Ρωσίας, η οποία στον Ρωσο-Τουρκικό πόλεμο των ετών 1877-1878 έχει καταλάβει τις παληές αρμενικές επαρχίες της Adjara (όπου το λιμάνι του Batoum) του Ardahan και του Kars, προβλέπει δε (άρθρο Ι) ότι αν αυτή επιχειρήσει στο μέλλον να καταλάβει και άλλα οθωμανικά εδάφη, η Μ. Βρετανία δεσμεύεται να συνδράμει τον Σουλτάνο με την δύναμη των όπλων της. Προκειμένου η Μ. Βρετανία να διευκολυνθεί στην εξασφάλιση εφοδίων για την εκπλήρωση της δέσμευσής της, ο Σουλτάνος (άρθρο ΙΙ) συναινεί να περιέλθει η Κύπρος υπό την κατοχή και την διοίκησή της. Το νησί θα αποδοθεί στην Τουρκία, εάν και όταν η Ρωσία της επιστρέψει τις παραπάνω επαρχίες (άρθρο VI του παραρτήματος). Τέλος, η Μ. Βρετανία (άρθρο III του παραρτήματος) υποχρεώνεται να καταβάλλει κάθε χρόνο

Συνέχεια

Ντοκουμέντο: Οι Σλαβομακεδόνες πολέμησαν κατά των Συμμάχων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΟΣΤο pontos-news φέρνει σήμερα στη δημοσιότητα τηλεγράφημα που έστειλε ο Γερμανός πρέσβης στη Σόφια προς το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, με ημερομηνία 3 Ιανουαρίου 1916, (είμαστε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο), με το οποίο ομολογείται ότι οι Βουλγαρομακεδόνες του  VMRO συμμετείχαν στις τάξεις του βουλγαρικού στρατού. Την ομολογία κάνει ο τότε πρέσβης της Βουλγαρίας στην Αθήνα και έγινε για να διαλύσει τους φόβους του Κωνσταντίνου ότι σε τυχόν κάθοδο του βουλγαρικού στρατού στην ελληνική Μακεδονία κατά της Αντάντ, οι κομιτατζήδες θα συμμετείχαν ως ανεξάρτητη ομάδα. Όπως δηλώνουν ιστορικοί ερευνητές στο pontos-news, στην ουσία οι Βουλγαρομακεδόνες, τυπικά δρούσαν ως τμήμα του βουλγαρικού στρατού. Είναι αυτοί

Συνέχεια

Ανατολή vs Δύση: ένας πόλεμος δίχως τέλος

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

 

 

 

 

 

 

 

του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο ιστορικός Άντονυ Πάγκντεν διδάσκει σήμερα στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια. Στα επιστημονικά ενδιαφέροντα του συμπεριλαμβάνονται η ιστορία του πολιτισμού των Μάγιας, γενικότερα οι Ινδιάνοι της Αμερικής, ο ρόλος του ισπανικού ιμπεριαλισμού στην κατάκτηση της Αμερικής, αλλά και οι πολιτισμικές και ιστορικές σχέσεις Ευρώπης και Αμερικής. Στο επίκεντρο των ενδιαφερόντων του είναι οι διαφορές που χωρίζουν τη Δύση από την Ανατολή. Σύμφωνα με αυτόν αυτές οι διαφορές πάνε πολύ πέρα από τις διαφορές στην πολιτική και στη θρησκεία. Οι Κόσμοι στον Πόλεμο σε πρώτο πλάνο εξιστορούν τη σύγκρουση σε στρατιωτικό επίπεδο μεταξύ της Ευρώπης (Δύση) και της Ασίας (Ανατολή). Αν όμως ήταν μόνο ένα βιβλίο εξιστόρησης των πολεμικών μαχών μεταξύ της Δύσης με την Ανατολή, μάλλον δεν θα διεκδικούσε άλλες δάφνες πέραν της αφηγηματικής ικανότητας και της ευρυμάθειας του συγγραφέα. Αυτό το βιβλίο επιχειρεί να μιλήσει και για το πολιτικό και πολιτισμικό περιεχόμενο αυτής της σύγκρουσης. Και πάνω σ’ αυτά τα θέματα λέει πολλά που αξίζουν και κριτικών επισημάνσεων.

Συνέχεια

Το προσχεδιασμένο έγκλημα της καταστροφής της Σμύρνης

ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΜΥΡΝΗΣ 7του Ξενοφώντος Α.Μπρουντζάκη

Ήδη από το κίνημα των Νεότουρκων, το 1908, οι ακραίοι κεμαλικοί εθνικιστές της οθωμανικής τότε Θεσσαλονίκης σχεδίαζαν μια νέα εγκληματική τάξη πραγμάτων για τους γηγενείς πληθυσμούς, την οποία οι Μεγάλες Δυνάμεις όχι μόνο δεν απέτρεψαν, αλλά, τουναντίον, ενθάρρυναν ενεργά…Πάντα έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον μια άλλη γνώμη – παράλληλα με αυτήν που έχουμε διαμορφώσει εμείς ως Έλληνες – σχετικά με τη μεγάλη τραγωδία του νεώτερου ελληνισμού, στο τραγικό της αποκορύφωμα με την καταστροφή μιας λαμπρής πόλης, της Σμύρνης. Η αρμενικής καταγωγής συγγραφέας του βιβλίου, που γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1922, δυόμισι μήνες μετά τη δολοφονία του παππού της από έναν Τούρκο στρατιώτη και την άμεση διαφυγή της οικογένειάς της στην Αμερική, μας διηγείται το δράμα της καταστροφής της Σμύρνης από μιαν άλλη οπτική, όχι διαφορετική στην ουσία της, αλλά όπως αυτή βιώθηκε από την ενεργή

Συνέχεια

Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι του 1912-1913 μέσα από το πολεμικό ημερολόγιο του δεκανέα Κωνσταντίνου Λινάρδου

Ιδιαίτερη θέση στην αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας μιας εποχής κατέχουν τα πολεμικά ημερολόγια, τόσο γιατί σκιαγραφούν την καθημερινότητα του καιρού τους με παραστατικότητα και αμεσότητα, όσο επειδή σε αυτά η υποκειμενικότητα των συγγραφέων τους συνήθως περιορίζεται στην απλή καταγραφή των γεγονότων , χωρίς να υπεισέρχεται σε κριτική ανάλυση των γεγονότων. Την δεκαετία του 1910 ο Κωνσταντίνος Λινάρδος-δάσκαλος από τα Λουσικά του Νομού Αχαίας-κλήθηκε τρεις φορές από την Πατρίδα να την υπηρετήσει και σε όλες τις κλήσεις ανταποκρίθηκε με συνέπεια. Ο ίδιος

Συνέχεια

Ο Κορνήλιος Καστοριάδης απαντά στους οπαδούς του Κοινοτισμού

Στο πολύ σημαντικό και ενδιαφέρον βιβλίο του Κορνήλιου Καστοριάδη “Η αρχαία Ελληνική δημοκρατία και η σημασία της για μας σήμερα” (που εκδόθηκε το 1999 και αποτελεί προϊόν απομαγνητοφώνησης μιας διάλεξης του στο Λεωνίδιο στις 17 Αυγούστου 1984), μεταξύ άλλων, λέει ο Κορνήλιος Καστοριάδης: “Έχει υποστηριχθεί ότι ή κερματισμένη γεωγραφική διάρθρωση της χώρας, παρεμποδίζοντας την συγκρότηση ενιαίας κρατικής εξουσίας, ευνόησε τη δημιουργία αυτόνομων κοινοτήτων, οι οποίες εξελίχθηκαν, στη συνέχεια, σε δημοκρατίες. Πάνω σ’ αυτό, δύο παρατηρήσεις:

Συνέχεια

Παναγία Σουμελά: Η κοιτίδα του Ποντιακού Ελληνισμού

Αφιερωμένο στη Χάρη Της το οδοιπορικό στην Παναγία Σουμελά στην Τραπεζούντα  του Πόντου αναδεικνύει όχι μόνο τη διαχρονική παρουσία του Ελληνισμού στον Πόντο, αλλά και το πώς η Παναγία, η Μητέρα όλων των ανθρώπων, μπορεί με τη Χάρη της να φωτίζει πιστούς διαφορετικών δογμάτων…

Πρώτη δημοσίευση 11.08.11

Συνέχεια